+48 22 290 55 44
info@staworzynski.com

Tytuł

Ekonomika ruchów elementarnych - MTM

 
Ekonomika Ruchów Elementarnych jest zasadą kształtowania optymalnej metody pracy wykonywanej przez człowieka z perspektywy sekwencji ruchów elementarnych niezbędnych do wykonania zadania. Standaryzacja metod pracy zgodnych z zasadami ekonomiki ruchów elementarnych ukierunkowana jest na wykonanie zadania jak najmniejszą ilością ruchów jak najmniej czasochłonnych wykonywanych równocześnie obydwiema rękami. Połączenie zasady ekonomiki ruchów elementarnych z zasadami filozofii "lean manufacturing" pozwala w procesie optymalizacji i standaryzacji metod pracy na bardziej precyzyjne zdefiniowanie czynności dodających wartość i będących marnotrawstwem. Określenie czynności dodających wartość na poziomie ruchów elementarnych pozwala na jeszcze lepsze kształtowanie optymalnych metod pracy i w wyniku tego redukcję kosztów wytwarzania.

 

Zastosowanie zasady ekonomiki ruchów elementarnych oparte jest na następujących podstawowych założeniach:

  1. Równoczesność ruchów - kształtowanie metod pracy w taki sposób aby pracę wykonywać równocześnie obiema rękami z uwzględnieniem wszelkich zasad ergonomii.
  2. Upraszczanie ruchów - dążenie do tego aby niezbędne ruchy elementarne upraszczać w sposób taki aby były maksymalnie najmniej czasochłonne w wykonaniu. Przykładem upraszania ruchów może być zamiana ruchu elementarnego chwycenia monety położonej na twardej powierzchni na chwycenie monety położonej na miękkim podłożu (np. gąbce). W tym przypadku ruch chwycenia G1B (3,5TMU) zamienia się na ruch chwycenia G1A (2TMU). Jest to redukcja czasochłonności wykonania o ponad 42%!. 
  3. Redukcja zbędnych ruchów - polega na eliminacji zbędnych ruchów które nie dodają wartości w danym procesie. Przykładem może być ruch elementarny schylanie się, czy np. kilkukrotne pobranie i odłożenie tej samej części.
  4. Skracanie odległości ruchów sięgania i przenoszenia - poprzez kształtowanie optymalne stanowiska i metody pracy w połączeniu z zasadami ergonomicznego kształtowania pracy oraz np. z zasadą przepływu jednej sztuki  można uzyskać redukcję zakresu odległości sięgania np. z 50 do 20 cm. Dla porównania ruch elementarny sięgania R50B wynosi 18,4 TMU a ruch elementarny R20B 10,0 TMU. Jest to redukcja czasochłonności o ponad 45%!.

Wszystkie w/w warunki są zgodne z zasadami ergonomicznego kształtowania pracy. Dzięki temu można uzyskać w procesie optymalizacji unikatowy efekt polegający na wzroście wydajności pracy przy jednoczesnej redukcji obciążenia tą pracą. Zasada ekonomiki ruchów elementarnych jest istotną podstawą w standaryzacji metod pracy według metody 5S. Krótko podsumowując:

człowiek pracując zgodnie z w/w zasadami może wykonać więcej i jednocześnie mniej się zmęczyć!

Przykłady zastosowania zasady ekonomiki ruchów elementarnych i optymalizacji metody pracy:

Optymalizacja ruchów elementarnych na przykładzie produkcji wiązek elektrycznych:

Niniejszy plik prezentuje przykład optymalizacji metody pracy i jej standaryzacji na poziomie ruchów elementarnych. W zaprezentowanym przykładzie zastosowano zasadę ekonomiki ruchów elementarnych (analizy MTM), która jest bardzo istotnym elementem wartym do uwzględnienia podczas wdrażania 5S, szczególnie 4 etapu standaryzacji. Zasada ekonomiki ruchów elementarnych jest idealnym uzupełnieniem standardowych narzędzi Lean Manufacturing. Dzięki wdrożeniu usprawnień uzyskano redukcję czasochłonności o ponad 50%.

Zasada ekonomiki ruchów elementarnych najbardziej rozpowszechniła się za pośrednictwem metody MTM.  MTM jest metodą wykorzystywaną do kształtowania procesów pracy. Po raz  pierwszy zastosowana została w przemyśle w latach czterdziestych XX wieku.  Dziś na świecie działa około dwudziestu Narodowych Stowarzyszeń MTM. Wraz z  firmami, z którymi rozpoczęły współpracę wykorzystują metody organizacji  pracy i zarządzania czasem, opisane przez MTM w celu zachowania wysokiej  pozycji na rynku światowym oraz zwiększenia efektywności.


Metoda MTM należy do Systemu czasów Elementarnych (z ang. predetermined  motion time system). Istota tego systemu polega na tym, że poszczególne  przebiegi pracy zostały tu rozłożone na mniejsze jednostki ruchu. W  podstawowej metodzie MTM, do której należy procedura MTM-1, są to ruchy  podstawowe. Ogólnie występuje 17 ruchów podstawowych, z których wykorzystywanych jest głównie 5, z przyporządkowanymi im czasami elementarnymi. Do ruchów tych należą: sięganie, chwytanie, przenoszenie, łączenie, puszczanie. Pojedyncze ruchy są wartościowane na podstawie tabel z czasami normatywnymi. Z tych analiz wyprowadzane zostają następnie dla przebiegów pracy tzw. czasy zadane (ang. set time).

Początki badań przed powstaniem MTM:


Od momentu opracowania Systemu Podstawowego - MTM-1, powstało wiele Narodowych Systemów Bloków dla różnych typów procesu. MTM zestawił najbardziej istotne i rozpowszechnione systemy bloków na "technicznej
platformie" i utworzył dla nich jeden obowiązujący anglojęzyczny wzór.  Dzięki temu została zagwarantowana ogólnoświatowa standaryzacja, zarówno na poziomie teoretycznym, jak i praktycznym. Symulowane procesy- za pomocą systemu bloków - wykorzystują także podstawową właściwość MTM, polegającą na  zgodności z wydajnością wzorcową. Celem takiego działania jest odnalezienie właściwej miary dla ustalenia wydajności pracy.


    Zakres zastosowania metody MTM jest bardzo szeroki. Głównymi zaletami są:

  • możliwość zaprojektowania ekonomicznego jeszcze przed uruchomieniem produkcji danego wyrobu,
  • bardzo łatwe usprawnienie procesu pracy,
  • dokładność i  prostota zapisu wykonania pracy przy użyciu symboli literowo - cyfrowych,
  • nieskomplikowana analiza,
  • możliwość określenia dokładnego czasu wykonywanej  pracy lub jej elementów,
  • możliwość opracowania różnorodnych wariantów  wykonania określonej pracy,
  • łatwość wyboru optymalnego usprawnienia procesu  pracy oraz jednolite tempo ustalania norm.


Metoda MTM może być wykorzystywana przez technologów w poszczególnych  etapach konstrukcji wyrobu, ekonomistów wyrobu, organizatorów pracy, a także przy wybieraniu najbardziej odpowiedniego wariantu wykonania pracy. Niezwykłym atutem tej metody jest możliwość normowania stanowisk pracy,  ustalania norm czasowych potrzebnych do obliczania robocizny i kosztów  ogólnych przedsiębiorstwa.


Metody MTM stosowane są do dziś. Bez nich nie było by możliwe porządkowanie  w zakładach przemysłowych norm pracy. W wielu krajach opracowywano metody dostosowane do różnych rodzajów produkcji. Dążono przy tym do scalania  elementów pracy tak, aby uzyskać metodę uniwersalną, która by mogła mieć  zastosowanie do każdego rodzaju robót.

 Prace nad metodą MTM, rozpoczęte przez amerykańskich specjalistów w latach  40, opublikowano w roku 1948 jako książkę. W latach pięćdziesiątych pierwsze wzmianki
o MTM w Polsce pojawiły się w artykule dr inż. Romualda Wołka
"Analiza i normowanie czynności ręcznych wg systemu MTM". W roku 1962  Instytut Organizacji Przemysłu Maszynowego zainteresował się metodami MTM, jednak w tamtych czasach w Polsce nie było wyszkolonych instruktorów. Postanowiono wysłać trzech inżynierów na ośmiomiesięczny kurs do Francji,  byli to W. Zarachowicz z IOPM, A. Drążkiewicz z Instytutu Pracy i J. Zaleski. Pierwszą publikacją w języku Polskim jest jednak artykuł który ukazał się w 1958 roku w czasopiśmie "MECHANIK". Poniżej udostępniamy ten artykuł w wersji PDF:

Otwórz PDF o MTM w Polsce Czasopiśmie "Mechanik", rok 1958

Natomiast już roku 1965 roku wydano w Polsce broszurę "MTM- Normowanie czasu pracy we  wszystkich typach produkcji" pod redakcją W. Zarachowicza. IOPM wraz z Ośrodkiem Zjednoczenia Przemysłu Maszyn Włókienniczych, podjął działania mające na celu określenie przydatności metody MTM w Polsce. W roku wrześniu  1965 roku na posiedzeniu Resortu Komisji Norm Pracy zapadła decyzja o  podjęciu prac nad procedurą MTM. Powołano także specjalny zespół do  opracowania programu tych działań, złożony z przedstawicieli Komitetu Pracy  i Płac, IOPM oraz ośrodka resortowego i placówek branżowych. Zespół ów stał  się podstawą i dyrektywą dla dalszych prac w zakresie normowania metodą MTM.  Celem było szerokie propagowanie procedury MTM, począwszy od prac  badawczych, po szkolenie pracowników i wydawanie publikacji w zakresie  ruchów elementarnych. Po roku 1966 Zarachowicz zaczął rozpowszechniać swoją  odmianę metody MTM, określając ją jako BMP i BMP-2. Badania w zakresie  systemów ruchów elementarnych, prowadzone już 1963 roku, koncentrowały się  na wypracowaniu własnego systemu BMP, który spotykał się z pozytywnym  odbiorem za granicą, oraz późniejszym czasie, systemu BMP-2 dla operacji o  czasie trwania ponad 5 min. Wyniki badań służyły jako pole wymiany  doświadczeń między instytutami naukowymi krajów socjalistycznych oraz wykazywały słuszność i celowość stosowania MTM w warunkach krajowych. To właśnie dzięki systemowi czasów elementarnych czas zadany określonej czynności składającej się z większej ilości ruchów roboczych jest możliwy do  obliczenia w bardzo dokładny sposób. Zbędnymi stają się zatem stałe wewnątrzzakładowe szacunki stopnia wydajności.

    W roku 1972 dr inż. Romuald Wołk opracował program studiów "Normowanie i  badanie metod pracy" dla studentów Politechniki Poznańskiej w Instytucie Organizacji Zarządzania. Wśród omawianych zagadnień znajdowała się tematyka
normowania czasu na zasadzie normatywów elementarnych. W roku 1973 w Bukareszcie, podczas narady kierowników Państwowych Organów ds. Pracy krajów członkowskich RWPG, Polacy przedstawili plan, w myśl którego zakładano  przeszkolenie w ciągu pięciu lat 4500 specjalistów konstruktorów,  technologów i organizatorów z zakresu stosowania metod normowania pracy - w  tym MTM tylko dla przemysłu maszynowego.

    W czerwcu 2004 roku powstało w Polsce pierwsze biuro Polskiego  Stowarzyszenia MTM. Głównym jego celem jest działanie na rzecz rozwoju  narzędzi MTM i rozpowszechnianie wiedzy na temat zastosowania MTM w  organizacji pracy i optymalizacji procesów.

Źródła: MTM-prawidłowo od samego początku pod red. P. Staworzyńskiego, plmtm.com, Gabriele Caragnano, dr Hans Fischer MTM - First Time Right.
 

Więcej o możliwości wsparcia, szkoleniach i projektach:

http://www.staworzynski.com/ekonomika-ruchow-elementarnych-mtm#overlay-context=artykuly/ekonomika-ruchow-elementarnych-mtm

 

Historia MTM
   

Historia MTM w Polsce

 

Polecamy również na naszym blogu

ZOSTAŃMY W KONTAKCIE