+48 22 290 55 44
info@staworzynski.com

Tytuł

Czym jest praca dla człowieka?

LABOREM EXERCENS ENCYKLIKA JANA PAWŁA II O PRACY LUDZKIEJ - wybrane fragmenty:

Podstawą wartości pracy jest sam człowiek.Wynika stąd fundamentalny wniosek etyczny:

człowiek jest przeznaczony i powołany do pracy, ale praca jest „dla człowieka”, a nie człowiek „dla pracy”.

Praca jest dobrem człowieka.
Dobrem odpowiadającym godności człowieka, pomnażającym ją. Przez pracę człowiek przekształca przyrodę, ale także bardziej „staje się człowiekiem”. Fakt ten nie usuwa obawy, że praca, przez którą materia jest uszlachetniana, może niszczyć godność ludzką. Pracy można w różny sposób użyć przeciw człowiekowi, można go karać obozowym systemem pracy, można z pracy czynić środek ucisku i wyzysku. Dlatego powinnością jest przestrzeganie społecznego ładu pracy, który pozwala człowiekowi w pracy bardziej „stawać się człowiekiem”, a nie degradować się, tracąc siły fizyczne i nade wszystko właściwą sobie godność i podmiotowość.

Pierwszeństwo pracy
W procesie produkcji człowiek jest zawsze przyczyną sprawczą, podczas gdy „kapitał” pozostaje tylko instrumentem. Z pracą ludzką związany jest również problem własności. Człowiek pracując zawłaszcza cząstki różnych bogactw natury. To stwierdzenie umacnia tezę o pierwszeństwie pracy w stosunku do „kapitału”. Kapitał składa się bowiem z darów natury nagromadzonych dzięki pracy człowieka. Wszystkie środki produkcji, od najprostszych do najnowocześniejszych, wypracował człowiek. Tak więc wszystko to, ma służyć pracy co jest owocem pracy. Kapitał, powstał z pracy i nosi na sobie znamiona ludzkiej pracy. Przy obecnym stanie techniki, człowiek, który jest podmiotem pracy, musi najpierw poznać owoc pracy tych ludzi, którzy potrzebne mu narzędzia wynaleźli, zbudowali, ulepszyli. Dlatego każdy człowiek, choćby spełniał tylko takie rodzaje pracy, do których nie potrzeba szczególnych kwalifikacji, jest jednak w tymże procesie produkcji prawdziwym podmiotem sprawczym – podczas gdy zespół narzędzi, choćby najdoskonalszy, jest tylko i wyłącznie narzędziem podporządkowanym pracy człowieka.

Argument „personalistyczny”
Praca jest nierozłączna od kapitału. Jeśli człowiek pracuje przy pomocy środków produkcji, to równocześnie pragnie, aby owoce tej pracy służyły jemu i drugim oraz by oprócz należytej zapłaty za swą pracę miał poczucie, że pracując nawet na wspólnym, pracuje zarazem „na swoim”. To poczucie zostaje w nim wygaszone w systemie biurokratycznej centralizacji, w której pracownik czuje się trybem w mechanizmie, poruszanym odgórnie. System ekonomiczny i proces produkcji zyskuje na tym, gdy wartości osobowe są w pełni respektowane. Ta przede wszystkim racja przemawia za prywatnym posiadaniem środków produkcji. Jeśli przyjmujemy, że z różnych uzasadnionych powodów mogą istnieć od niej wyjątki to jednak argument personalistyczny nie traci swojej mocy zarówno zasadniczej, jak i praktycznej. Każde celowe uspołecznienie środków produkcji musi uwzględniać ten argument. Należy uczynić wszystko, aby człowiek również i w takim systemie mógł zachować poczucie, że pracuje „na swoim”. W przeciwnym razie muszą powstawać w całym procesie ekonomicznym nieobliczalne straty – i to nie tylko straty ekonomiczne, ale przede wszystkim straty w
człowieku.

Płaca i inne świadczenia społeczne
Problemem kluczowym etyki społecznej jest sprawiedliwa zapłata za pracę. Bez względu na ustrój nie ma innego, sposobu urzeczywistniania sprawiedliwości w stosunkach pracownik – pracodawca.

Cały system pracy trzeba tak organizować i dostosowywać, aby uszanowane były wymogi osoby i formy jej życia...

Polecamy również na naszym blogu

ZOSTAŃMY W KONTAKCIE